l Factotum – Els van Dinteren
Close

Factotum

De groep Hongaarse kunstenaars had zich na uitvoerig overleg en volgens afspraak in het vakbondsgebouw verzameld, voorzien van een uitgebreide hoeveelheid drank. We telden twaalf mannen, de meesten met snor, baard of andere uitbundige haargroei. ‘Waar zijn de vrouwen?’ was de vraag die al snel op tafel kwam. De oudste in het gezelschap, de voorzitter, nam het woord: ‘Hongaarse vrouwen maken geen kunst, die werken bij ons in de keuken’. Hij had -zoals verwacht- een aantal lachers op zijn hand. We besloten na kort overleg de volgende dag terug te komen; zelfde tijd, zelfde plaats. Zij zouden zorgdragen voor een gezelschap van mannelijke en vrouwelijke kunstenaars; de Nederlandse subsidievoorwaarde voor internationale samenwerking. Voor ons, de initiatiefneemsters, was het tijd de mooie hoofdstad in te ruilen voor een tochtje naar de poesta.

De weg werd versperd door een kleine optocht: een kameel, een olifant en een paar apen aan de ketting, onder toeziend oog van een oude stalmeester. Het kleine circus was in het plattelandsdorp neergestreken. Een dikke dame zat pontificaal achter de kassa bij de ingang. Het houten huisje sloot als een strakke robe om haar heen. Haar beide armen lagen in ruststand. Bij het afscheuren van de entreekaartjes bewogen slechts haar vingers. Zij lachte ons vriendelijk toe. Enkele meters verderop was de kleine tent, met zitplaatsen die werden bezet door ouders, grootouders en vooral veel kinderen. Bij het optreden van de clown waren de kinderen opgewonden, vooral na zijn serie harde scheten. De clown wees een van de kinderen als dader aan. Hij gaf de schuld aan de moeder, die  waarschijnlijk te pittige goulash had gemaakt.

Nu verscheen de dikke dame. Ze had haar tickethuisje afgelegd en toonde zich in haar volle glorie. Haar roze tutu was groot en verlept, daarboven droeg ze een witte bh uit een ver verleden en een boa van struisvogelveren, die zij met veel bombarie omsloeg.  De strakke legging onder haar tutu vertoonde gaten en slijtageplekken. Toen ze zich naar het publiek boog was een deel van haar ondergoed te zien. Ze opende de oude koffer die ze bij zich droeg. Er verscheen een reuzegrote slang, een boa constrictor, groter dan de vrouw en vooral angstaanjagend voor het kleine publiek. Met een grote zwier sloeg ze het monster om haar hals en liep langs de eerste rij. Daarbij nodigde ze de kinderen uit het beest te aaien en liep daarna hard lachend terug. Enkele kinderen hadden zich uit angst onder hun zitplaats verschanst. Daarna ging de slang weer in de koffer en vertrok ze onder luid applaus achter de gordijnen.

Traag verscheen een zeer oude beer in de piste, samen met de vrouw, nu in tijgerpak. Om zijn achterpoten droeg het beest zware kettingen, maar hij was wel in staat kleine passen te nemen. Zijn rug was bedekt met kale plekken. Op haar bevel verhief hij zich op zijn achterpoten en keek daarbij lusteloos in het rond.  Het applaus werd door de dikke dame met een elegant danspasje in ontvangst genomen. Hoe lang zou deze arme beer het nog volhouden?  In de pauze bezochten de kinderen de beestenboel; de lucht was niet te harden, maar de gratis limonade verzachtte veel.

De clown trad na de pauze op als macho-messenwerper. Een bordkartonnen plaat werd met een spot belicht; er waren al enkele messen geworpen. Daar verscheen de dikke dame in een glimmende blauwe jurk voorzien van hele wijde mouwen. De man begeleidde haar naar haar plaats voor het ronde bord; ze spreidde gewillig haar armen. Hij eiste volstrekte stilte! Eén voor een wierp hij de messen, te beginnen aan haar linkerzijde en daarna rechts. Het ging goed, de zaal was gespannen en af en toe riep iemand ‘vigilent, vigilent’. Voor hij aan het laatste deel van zijn act begon, vond ze het genoeg geweest. Ze wilde stoppen, maar haar jurk was aan de mouwen  door messen vastgepind.  Ze trok zich los, scheurde haar jurk en verdween achter het gordijn. Het publiek pikte het niet, werd boos en riep haar terug. De messenwerper liep haar luid vloekend achterna. Mensen wilden hun geld terug; het was maar een halve act. Dáárvoor hadden zij hun dure geld niet neergelegd!

Bij het verlaten van het circus stond ze bij de uitgang, samen met de oude beer. Je kon hem aaien, mocht je dat nog willen. Ze dankte met een verlegen Sok Köszönöm, legde haar hand op haar hart en knikte. Wij bedankten haar met een handkus en een hartelijk tot ziens. Het was een groet vol mededogen.

De internationale samenwerking , de organisatie van een tentoonstelling,  heeft overigens niet plaatsgevonden. De volgende dag waren alle mannen weer aanwezig, vergezeld van één vrouw: de echtgenote van de voorzitter.

© els van dinteren

Delen

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Inhoud is auteursrechtelijk beschermd!